Monitoring w podmiotach leczniczych

Co prawda pisałam już o monitoringu w podmiotach leczniczych, jednak było to dawno, bo aż w 2019 r. Postanowiłam zatem wrócić do tematu, zwłaszcza w kontekście kontroli PUODO.

Kontrole sektorowe PUODO w 2026

Prezes UODO zapowiedział na 2026 r. kontrole sektorowe w podmiotach leczniczych w zakresie przetwarzania danych osobowych przy stosowaniu monitoringu wizyjnego. Kontrolerzy chcą skupić się w szczególności na monitorowaniu dzieci, w tym w ramach szpitalnych oddziałów dziecięcych, jak również przychodni/poradni dla dzieci oraz młodzieżowych.

Jak zapowiedział, tak zrobił. W czerwcu na stronie UODO pojawiła się informacja o planowanej kontroli w Szpitalu Południowym w Warszawie.

Rejestracja dźwięku, potencjalne naruszenia ochrony danych i procedury przetwarzania danych przez Szpital Południowy w Warszawie to obszary, które w toku kontroli sprawdzi Prezes UODO.

O możliwych nieprawidłowościach związanych z zasadami przetwarzania danych osobowych w tym szpitalu, Prezes UODO dowiedział się z jednego z mediów, w których ujawniono, że w Szpitalu Południowym w Warszawie monitoring rejestruje nie tylko obraz, ale i dźwięk. Tymczasem administrator, aby móc stosować takie rozwiązanie musiałby mieć do tego podstawę prawną.

W przeszłości Prezes UODO badał już sytuację, w której administrator stosował nielegalny monitoring. W jednym przypadku organ nadzorczy nałożył dwie kary na Centrum Medyczne Ujastek na łączną kwotę 1.145.891,25 zł za zamontowanie urządzeń rejestrujących obraz na dwóch salach oddziału neonatologii, niezgodnie z obowiązującymi przepisami, oraz za niezastosowanie środków technicznych i organizacyjnych odpowiadających ryzyku dla danych przetwarzanych na kartach pamięci, które znajdowały się w urządzeniach monitorujących. Decyzję o nałożeniu tych kar podtrzymała WSA z Warszawie.

Jak prawidłowo stosować monitoring wizyjny w podmiocie leczniczym?

Zasady stosowania monitoringu wizyjnego w podmiotach leczniczych są ściśle regulowane przez ustawę o działalności leczniczej i inne przepisy sektorowe. Nie ma tu miejsca na dowolność. Nie ma także przyzwolenia na „zastępowanie” przepisów zgodą odbieraną od pacjenta.

Przepis art. 23a ustawy o działalności leczniczej stanowi, że kierownik podmiotu wykonującego działalność leczniczą może określić w regulaminie organizacyjnym sposób obserwacji pomieszczeń, ALE nie może tego zrobić w każdym przypadku, jedynie na podstawie swojej decyzji. Ten, kto doczyta przepis do końca dowie się, że monitoring może być stosowany:

1) w pomieszczeniach ogólnodostępnych, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów lub pracowników,

2) w pomieszczeniach, w których są udzielane świadczenia zdrowotne oraz pobytu pacjentów, w szczególności pokoi łóżkowych, pomieszczeń higieniczno-sanitarnych, przebieralni, szatni, jeżeli wynika to z przepisów odrębnych,

3) w pomieszczeniach, w których są udzielane świadczenia zdrowotne, jeżeli jest to konieczne w procesie leczenia pacjentów lub do zapewnienia im bezpieczeństwa – w przypadku szpitali, zakładów opiekuńczo-leczniczych, zakładów pielęgnacyjno-opiekuńczych, zakładów rehabilitacji leczniczej i hospicjów.

Co to oznacza?

Po pierwsze, bardzo istotną kwestią jest miejsce, w którym chcemy stosować monitoring. Bez konkretnego przepisu, a po prostu w celu „zapewnienia bezpieczeństwa pacjentów lub pracowników”, monitoring może być stosowany WYŁĄCZNIE w pomieszczeniach ogólnodostępnych. Takim pomieszczeniem jest poczekalnia, ale już absolutnie nie gabinet lekarski czy zabiegowy.

Żeby zastosować monitoring w pomieszczeniach, w których są udzielane świadczenia zdrowotne lub pobytu pacjentów, czyli np. na sali operacyjnej lub sali szpitalnej, MUSI ISTNIEĆ KONKRETNY PRZEPIS, który na to zezwala lub wręcz to nakazuje. Taki przepis znajdziemy przykładowo w ustawie o ochronie zdrowia psychicznego:

Pomieszczenie przeznaczone do izolacji wyposaża się w instalację monitoringu umożliwiającą stały nadzór nad osobą z zaburzeniami psychicznymi w nim przebywającą oraz kontrolę wykonania czynności związanych z tym rodzajem środka przymusu bezpośredniego (art. 18e).

Jedynie wybrane i enumeratywnie wskazane rodzaje podmiotów leczniczych – szpitale, zakłady opiekuńczo-lecznicze, zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze, zakłady rehabilitacji leczniczej oraz hospicja – mają możliwość zastosowania monitoringu w pomieszczeniach, w których są udzielane świadczenia zdrowotne także, jeżeli jest to konieczne w procesie leczenia pacjentów lub do zapewnienia im bezpieczeństwa.

Z takiego uprawnienia nie skorzysta już np. kierownik podmiotu prowadzącego działalność leczniczą z rodzaju ambulatoryjne świadczenia zdrowotne (czyli inne niż stacjonarne i całodobowe),  czyli „przeciętny” prywatny gabinet lekarski czy stomatologiczny.

Pamiętajmy!

Podstawą do stosowania monitoringu nie może być zgoda pacjenta. Tam, gdzie nie znajdujemy przepisów umożliwiających wprowadzenie monitoringu, nie „zastąpimy” ich zgodą.

Podsumowując:

• kwestia zastosowania monitoringu w podmiotach leczniczych jest ściśle regulowana przepisami
• brak miejsca na dowolność
• brak możliwości stosowania monitoringu „za zgodą pacjenta”

Jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości co do tego, czy prawidłowo stosujesz monitoring w swoim podmiocie leczniczym, zapraszam do kontaktu. Lepiej sprawdzić tę kwestię, zanim stanie się ona przedmiotem kontroli organu. A takie kontrole dotychczas wykazywały sporo błędów, np. raport NIK pokazał, że aż 18% placówek stosowało monitoring w sposób nadmierny lub nieuzasadniony.